Etiketlenen üyelerin listesi

Sayfa 1/2 12 SonSon
29 sonuçtan 1 ile 16 arası

Konu: ÇEÇENCE Sözlük ve ÇEÇEN alfabesi, ilk kelimemiz NOHÇI....

  1. #1

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart ÇEÇENCE Sözlük ve ÇEÇEN alfabesi, ilk kelimemiz NOHÇI....

    ÇEÇEN DİLİ (ÇEÇENCE)

    Forumda NOHÇI kelimesinin anlamini merak edenlerin merakini gidermek icin birazcik arastirmalar yaptim, insallah faydali olur...

    Ilk ÇEÇENCE kelimemiz:


    NOHÇI = ÇEÇEN(LI)



    Kafkas dil grubu içerisinde Nakh bölümünde yer alır. Çeçen dilinde genellikle iki ağızdan bahsedilebilir. Biri düzlükte (şehirlerde), Biri dağlık bölgelerde konuşur. Çeçen yazı dili daha çok düzlükte konuşulan Çeçence ağızlarına dayanmaktadır.

    Nakh Dil Grubu:
    - Çeçen (Nohçi)
    - İnguş (Ğalğay)
    - Tuş-Kist (Batsoy)

    Çağdaş Çeçen Dilinin fonetik bakımdan en büyük özelliği vokal ve konsonların zenginliğidir. Konsonlar arasında kısa ve uzun sesler yanında basit ve bileşik (diftong) fonemler de vardır.

    Çeçen dilinin morfolojik yapısında 6 gramatikal cins vardır. Erkek ve dişi cinslerinden başka, hayvan adları, eşya adları, soyut kavramları kapsayan 4 gramatikal cins daha kullanılır.

    Çeçen dilinde çekim halleride pek zengindir. Bu bakımdan, Çeçence, Diğer Kafkas Dillerinden ayrılmaktadır. Çeçen dilinin sentaksındaki başlıca özellik, ergatif kuruluşların varlığıdır.

    Çeçen yazı dili son yıllarda gelişme göstermiş olup 49 harfden oluşan kiril alfabesi kullanılmaktadır.17 MART 1992 yılında kabul edilen Çeçen Parlementosu tarafından kabul edilen Latin Köekenli alfabe süregelen savaşlar nedeniyle kullanılamamıştır.
    nohçi cecence cecen milletinden olan insanlara denir, yani cecenli...

    Latin Kökenli
    Modern Çeçen Alfabesi Kiril-Rus Kökenli - Çeçen Alfabesi - Latin Kökenli Modern Türk Alfabesi

    A - А - A
    Ä - АЬ - — Türkçede yok
    B - Б - B
    C - Ц - — Türkçede yok
    Ċ - ЦI - — Türkçede yok
    Č - Ч - Ç
    ČH - ЧІ - — Türkçede yok
    D - Д - D
    E - Э - E
    F - Ф - F
    G - Г - G
    GH - ГІ - Ğ
    H - ХІ - H (ﻪ ,ﻫ)
    İ - И - İ
    J - І - — Türkçede yok (ﻋ,ﻋ )
    K - К - K (ke)
    KH - КІ - —Türkçede yok
    L - Л - L
    M - М - M
    N - Н - N
    O - О - O
    Ö - ОЬ - Ö
    P - П - P
    PH - ПІ - — Türkçede yok
    Q - КХ - K (Ka)
    QH - КЪ - — Türkçede yok
    R - Р - R
    S - С - S
    Š - Ш - Ş
    — - Щ (ŞÇ) - — Türkçede yok
    T - Т - T
    Ť - ТІ - — Türkçede yok (ﻃ)
    U - У - U
    Ü - УЬ - Ü
    V - В V
    X - Х - Hı Hırıltılı h (ﺥ)
    XH - ХЬ - Ha (ﺡ)
    Y - Е, Й, Ю, Я - Y
    Z - З - Z
    Ž - Ж - C
    ’ - Ъ, Ь - ’ neş’e,

    Arastirip daha fazla cecen kelimeleri eklemeyi düsünüyorum, katkida bulunmak dileyenler yardimci olurlar ise cok sevinirim, simdiden Allah C.C. razi olsun insallah...

    selam ve dua ile insallah...
    Konu Sabr-el-Hayat tarafından (25-05-2007 Saat 00:12 ) değiştirilmiştir.

  2. #2

    • Akşam ... Yine Akşam ...
    • Offline
    • Ordinaryus

      Üyelik tarihi
      09-06-2006
      Mesajlar
      1.224
      Konular
      194

    Standart

    nahçıvan kelimesinin nohcı ile bir alâkası var mı acaba?
    aklıma geldi de ...

  3. #3

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    Adimca kardesim icin özel:

    Nahcivan'in anlami:


    "Nuh'un arka bahcesi" anlamina gelen Nahcivan,

    insanligin dünyaya yayildigi ilk bölgelerden biri olur.

    Ayni Zamanda Azerbaycan'da bir kent adi.


    Nahçıvan kelimesinin nohcı ile bir alâkası var mı yok mu bilemiyorum,

    fakat Cecenistan'in Azerbaycan ile komsu olmasi nedeniyle bir alakasi olabilir?
    Zamanim olursa arastirayim insallah...

    selam ve dua ile insallah...
    Konu Sabr-el-Hayat tarafından (25-05-2007 Saat 15:48 ) değiştirilmiştir.

  4. #4

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    ÇEÇEN ALFABESİ
    Tarık Cemal Kutlu

    Aşağıdaki alfabede sırasıyla 17 Mart 1992 tarihinde Çeçen parlâmentosu tarafından kabul edilen Lâtin kökenli Çeçen alfabesinin, 1938 tarihinden itibaren Çeçenya’da Kiril-Rus kökenli alfabenin Çeçenceye göre uyarlanmışı olan şeklinin ve karşılıkları olan Arap kökenli alfabenin harflerini ve bu harflerin karşılığı olan seslerin açıklamasını okuyacaksınız.


    Modern Çeçen Alfabesi = A - a

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = A

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi = ﺂ ﺁ


    Çeçen alfabesinin ilk harfi ve ünlüsüdür. Dilin ağız içinde ileride, geride ve ortada oluşuna göre dil orta sıra ünlüsüdür. Bu durumda dil, alt ön dişlerle temas eder.

    Dilin ağız boşluğunda altta, ortada ve yüksekte oluşuna göre A sesi dil alt sıra ünlüsüdür. Dil alçakta, tam olarak yatar. Dudakların düzlüğüne ve yuvarlaklığına göre düz ünlülerden olur.

    Telâffuz olunurken ağızda hava hiçbir takıntı ve engelle karşılaşmaz, rahatlıkla çıkar. Ses organlarında da daralma büzülme olmaz. Boğumlanma noktası itibariyle kalın ve sert bir ünlüdür.

    Bütün bunların dışında Çeçencedeki ünlülerden A’da da nazallık olabilmektedir. Net ünlüler çıkarılırken art damak havanın burun yolundan geçişini engeller; art damak hafifçe eğildiğinde ise hava, burun içine yönelir, o zaman ünlü, nazal ünlüye dönüşür. Tabiatıyla bu nazallık da ünsüzlerle birleşir:

    lāñ, sañ, xhañ.

    A, a kapalıdır. Arapça teleffuz olunan sesler gibi okunur. Türkçedeki gibi açık biçimde okunmaz.

    Örnek: Adàm (insan),
    malik (melek),
    važą (diğeri),
    as (ben),
    bat (kılıf),
    vadą (kaç!).

  5. #5

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    Ā, ā

    Bu ünlü, Çeçencede hem uzun şekliyle,
    hem de kısa şekliyle kullanılmaktadır.
    Uzunları uzun okunmakla, kısaları kısa okunmakla anlaşılır.
    Meselâ: vālą, valą.

    Ama biz bu alfabede ve yazılı bütün metinlerde
    okunur şekliyle değil, yazılı şekliyle de ifade ettik.
    Uzununu Ā, ā,
    kısasını Ą, ą,
    açık olanını Ă,
    ă harfleriyle gösterdik.

    Yukarıdaki anaç ses A, a’nın normalden
    bir buçuk ses uzunluğunda okunmasıdır.
    Kelimenin başında ve ortasında bulunur.
    Uzun olan Ā’da dil hareket etmez. Normal haliyle kalır.

    Örnek: Ādam (Âdem),
    nāną (ana),
    dāžą (otlamak),
    ārie (dışarısı),
    āghuo (taraf, yan),
    gāli (çuval),
    gāli (çuval),
    dāri (ipek kumaş).



    Ą, ą

    Yukarıdaki anaç ses A, a’nın çok çok kısa,
    hatta belli belirsiz okunan şeklidir.
    Çeçencede buna nazal ünlü denmektedir.

    Hatta kısa Ą da denmektedir.
    Daima kelime kök veya gövdesinin sonunda bulunur.
    Çıkak sırasında orta dil hafifçe kalkık olur.
    Dilin ortası ağzın ortasında kalır.
    Çeçence atasözlerinde bu harfli keelimeler de görülecektir.
    Hatta aynı kelimede A da, Ą da bulunabilmektedir.

    Aslında bu ses, orada kısa okunabilir olduğu gibi,
    normal A gibi de okunabilir ve bunda hiçbir mahzur yoktur.
    Başka bir ifade ile, sözlü ifadede kısa okunmakta,
    yazılı ifadede hem yazılıp hem okunabilir olmaktadır.

    Örnek: nāną (ana),
    dāžą (otlamak),
    vadą (kaç!),
    mecą (aç).


    Ă, ă


    Dil orta sıra ünlüsüdür.
    Türkçedeki gibi açık biçimde okunur.

    Örnek: ghăš (yaya),
    măx (fiat, değer),
    mărghal (fidan),
    năx (halk).


    À, à


    Bu ses A ile I sesinin karışımıdır.
    Hatta I gibi okumak daha doğru olur.
    Ancak, Çeçen yazı ve edebiyat dilinde I kullanılmadığı için,
    yerine À kullanılmıştır.

    Biz de bu kuralı bozmak istemedik.

    Örnek: Adàm (insan),
    sieghàz (sakız),
    dešàna (erimiş).


    Modern Çeçen Alfabesi = Ä, ä

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = АЬ

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi =
    ﺄ ﺃ


    Düz, ince-yumuşak olup dil ön sıra ünlüsüdür.
    Dil ağız boşluğunda orta yükseklikte olur ve
    ağız boşluğunda dil öne doğru hafifçe yükselir
    ve azıcık ileri hamle yapar.

    Kapalı A ile kapalı E arası telaffuz olunan bir ünlüdür.
    Kelimelerin başında ve arasında bulunabilir.

    Örnek: älla (diye, diyerek),
    ärrū (sağ taraf),
    ärzū (kartal),
    bjärg (göz).
    Dudaklar düzken çıkarılan ünlülerdendir:

    ...
    Konu Sabr-el-Hayat tarafından (26-05-2007 Saat 03:17 ) değiştirilmiştir.

  6. #6

    •      hiç
    • Misafir

    Standart

    ne'tçez bunu ana yaff..
    "bir lisan bir insan " hareketinine mi mensubsunuz..
    hem bunları okumakta dahi güçlük çekiyorum ben,bogazımdan nasıl çıkacak bu sesler..

  7. #7

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    ...benim cocuklugumdan beri dillere bir zaafim var,

    hamd olsun yarim yamalak 4 dil biliyorum

    birazcikta cecence ögrenelim nolur ki

    gün gelir belki lazim olur, ilgi duyanlar icin, ne bilim iste...

  8. #8

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    zaten cokca ch rr gibi sesler var bu dilde,
    nasil konusuyorlar hayret ediyorum biraz...

    hic kardesim, dogru söylersin bogazdan biraz zor cikar degil mi?

  9. #9

    •      hiç
    • Misafir

    Standart

    Alıntı sultan-ana Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
    zaten cokca ch rr gibi sesler var bu dilde,
    nasil konusuyorlar hayret ediyorum biraz...

    hic kardesim, dogru söylersin bogazdan biraz zor cikar degil mi?
    iştiyak a baglı herşey..
    imkansız(!)dahi kolaylaşır isteyince..
    ama benim hiç hevesim yok yaff..
    ana sen bu işi bitirirsin ama ..:flowers:

  10. #10

    • GülenAy
    • Offline
    • Kıdemli Üye

      Üyelik tarihi
      07-06-2006
      Yer
      Kayıp Şehir...
      Mesajlar
      15.643
      Konular
      549

    Standart

    hay çok yaşa emi sultan-ana üyenin biri heryerde nohçi yazıyordu..herkes soruyordu bende google bularak yazmıştım ama okumayanlar vardı bu başlık çok güzel oldu...ellerine sağlık...

  11. #11

    • Doçent
    • Offline
    • Doçent

      Üyelik tarihi
      17-11-2006
      Yer
      Ankara
      Mesajlar
      560
      Konular
      8

    Standart

    Alıntı sultan-ana Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
    ...benim cocuklugumdan beri dillere bir zaafim var,

    hamd olsun yarim yamalak 4 dil biliyorum

    birazcikta cecence ögrenelim nolur ki

    gün gelir belki lazim olur, ilgi duyanlar icin, ne bilim iste...
    Bende de var dil merakı.(ben de yarım yamalak. )
    Hangi dilleri biliyorsunuz.
    ingilizce
    arapça
    çerkezce
    rusca
    gürcüce

  12. #12

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart Modern Çeçen Alfabesi = B, b

    Modern Çeçen Alfabesi = B, b

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = Б

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi = ﺏ


    Çınlayıcı – yumuşak patlayıcı,
    süreksiz ve uğultulu çift dudak fonemidir;
    tınılı ünsüzler sınıfına girer.

    Çift dudağın hafif patlamasıyla telaffuz olunur.
    Ses telleri gerilip titreşir ve yakınlaşır.
    Yumuşak damak geriden qalqhaya,
    yani ağız ile burun nefes yolunun kesiştiği yere
    basınç yaparak burun yolunu tıkar
    ve havanın ilerlemesini engeller.

    Bu durumda nazal olmayan B sesi çıkar;
    B ünsüzü P’nin yumuşağıdır;
    yani B ünsüzü yumuşaktır,
    tınısı kalktığında yerini boğuk ünsüzlerden P alır.
    P’nin yerini de, daha serti olan ph alır.
    B ünsüzü kelimelerin başında ve içinde bulunur.

    Çeçencede hem dördüncü tip cinsiyet bildiricisiolarak,
    hem de birinci tip çokluk durumunun
    cinsiyet bildiricisi olarak kullanılır;
    dil ön sıra ünlülerinin önünde yumuşaktır:

    Örnek: büycu (konuşuyor),
    bäccara (yeşil),
    bēraš (çocuklar).

    Uzun da olabilir: jabbalc (kanıncaya kadar),
    qäbba (beslemiş).


    ...
    Konu Sabr-el-Hayat tarafından (26-05-2007 Saat 14:11 ) değiştirilmiştir.

  13. #13

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    Alıntı zeygue Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
    Bende de var dil merakı.(ben de yarım yamalak. )
    Hangi dilleri biliyorsunuz.
    ingilizce
    arapça
    çerkezce
    rusca
    gürcüce
    masallah size...

    türkce
    almanca
    ingilizce
    ispanyolca
    fransizca da biliyordum, 3 yil kadar ders almistim, simdi unuttum, gülsem mi aglasam mi buna, öyle iste...

    en önemli dil oldugunu düsündügüm Kur'an dili, arapcayida insallah Allah C.C. nasip ederse ögrenmek istiyorum, kuran okumayi biliyorum, konusmayi cat pat biraz biliyorum, ama biliyor sayilmam...

    herseyin hayirlisi olsun insallah, selametle...
    Konu Sabr-el-Hayat tarafından (26-05-2007 Saat 03:37 ) değiştirilmiştir.

  14. #14

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    Alıntı ArZu Nickli Üyeden Alıntı Mesajı göster
    hay çok yaşa emi sultan-ana üyenin biri heryerde nohçi yazıyordu..herkes soruyordu bende google bularak yazmıştım ama okumayanlar vardı bu başlık çok güzel oldu...ellerine sağlık...
    cok tesekkür ederim Arzucum:flowers:

    dün 1, bügün 2,

    2 gündür Arzu bacimiz gelsin görsün diye bekledik ama nerdeee

    sizin bir mesajinizda okmustum, nohci ne demek diye soruyordunuz

    bilmek isteyen cok kisi var oldugu icin, bende dahil, bir bakip bulalim dedik,

    bu sayede, ihvan'nin cecence sözlügu dogdu, cümlemize hayirli olsun insallah

    selam ve dua ile insallah...
    Konu Sabr-el-Hayat tarafından (26-05-2007 Saat 13:50 ) değiştirilmiştir.

  15. #15

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart

    Modern Çeçen Alfabesi = C, c

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = Ц

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi =


    Patlayıcı-boğuksu/sadasızlardan dil önü ve dil ucu ıslıksı
    –fısıltılı sınıfa giren ünsüzüdür.
    Alt ve üst ön dişlerin temas etmediği,
    ama temas edecek derecede olduğu zaman
    dil ucu da oraya temas derecesinde yaklaşır,
    basınçlı hava bu üçlünün arasından dışarı çıkartılır.
    Bu ünsüz çıkartılırken basınçlı hava ağız içinde hapsedilmiştir.
    Dil ucu alt ve üst ön dişlere doğru
    ādeta pompa görevini yapar.

    Almanca’daki Z sesinin karşılığıdır.

    Kaynaşmış bir sestir: C < ts < t + s. (=ﺲ +ﺕ).

    Kelimelerin başında, içinde, sonunda bulunabilir:

    Örnek: cu (ahlat tozu),
    caca (elek),
    bac (yok,-lar),
    borc (ak darı).


    Bu ünsüz fiillerin sonuna getirildiğinde olumsuzluk yapar;
    zira fiilin önünde “ca”, olumsuzluk edatı olarak kullanılır
    ve fiili olumsuz yapar:

    Örnek: ca lo (vermiyor),
    ca bo (yapmıyor),
    ca vüodu (gitmiyor).


    Ancak fiil sonunda –c olur:

    Örnek: xaa-c (bilmiyorum).

    C ünsüzünün benzeri ve çok daha serti Ċ ünsüzüdür: C > < Ċ ünsüzüdür.





    Modern Çeçen Alfabesi = Ċ, ċ

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = ЦІ

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi = ﺭ

    Çift patlayıcı-boğuksu/sadasızlardan dil ucu
    ıslıksı fısıltılı sınıfa giren fonemidir.
    Bu fonem için affrikat
    (ünsüzün yanında ikinci ünsüz türemesi ile kaynaşmış tek ses)
    da denebilir: ţ + s > ţs: ċ = (ﺲ +ﻄ ) = (ЦІ < Ц + І ).

    Bir üstteki C, c sesinin çok daha hava basınçlısıdır.
    Ağız içinde sıkıştırılmış olan hava,
    dilin ucunun çok daha sert pompalaması sonucunda
    alt ve üst ön dişlere doğru sevk edilir.

    Uzayabilir: cqhaċċa (zaman zaman, bazı zaman);
    yumuşayabilir: ċiy (kan), ċärmat (şımarık);
    kelimelerin sonunda kullanılmaz.

    Bu ses 17 Mart 1992 tarihinde Çeçen parlâmentosu
    tarafından kabul edilen Latin kökenli harfler listesinde (CH, Ch, ch)
    olarak kabul edilmiştir. Yine bilim adamlarının
    açık bıraktığı kapı doğrultusunda,
    computerden yararlanarak ve tek sese düşürerek ċ şeklini tercih ettik.
    Ċ ünsüzünün benzeri ve kendisine göre
    az basınçısız olanı C’dir: Ċ > < C ünsüzüdür.

    Örnek: ċa (ev);
    ċe (ateş),
    ċie (kırmızı),
    ċeną (temiz, arı, saf).




    Modern Çeçen Alfabesi = Č, č

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = Ч

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi =



    Patlayıcı boğuksu / sadasızlardan ön dil ve ön damak affrikatıdır
    (ikinci bir ünsüz türemesi olayı): Ç < tš < t + š (=ﺵ +ﺕ ).
    Ç ünsüzü hışırtılı ünsüzlerden olup çıkartılırken
    hava gırtlağa kadar serbesttir.

    Bu hava, ağzın üst damağında yoğunlaştırılır.
    Dilin ön bölgesi alt damağa doğru kıvrım yapar,
    alt dişlerin et bölümüyle temas halindedir.

    Hava bu şekildeki dil tarafından üst damağa sevk edilir,
    oradan dişlerin arasından kesik şekilde dışarı çıkartılır.
    Ç ünsüzünün benzeri ve kendisine göre
    daha fazla hava basınçlı olanı Çh’dir: Ç > < Çh ünsüzüdür.

    Dil ucu Kelimelerin başında,
    içinde, sonunda bulunabilir:

    örnek: ça (ayı; saman),
    šiça (kuzen),
    barç (çuval, torba, giysi ağzı),
    mäxç (iki kardeş veya bacı kardeşin torunları arasındaki akrabalık).




    Modern Çeçen Alfabesi = ČH, čh

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = ЧІ

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi = ﺡ..


    Çift patlayıcı-boğuksu/sadasızlardan ön dil ve ön damak fonemidir.
    Bu fonem için affrikat (ikinci bir ünsüz türemesi olayı)
    da denebilir: Čh (ЧІ < Ч + І) veya Çh < ţš < ţ + š (=ﺵ +ﻄ ).

    Čh ünsüzünün benzeri ve kendisine göre
    daha az hava basınçlı olanı Č’dir: Čh > < Č ünsüzüdür.

    Čh de hışırtılı ünsüzlerden sayılmaktadır.
    Dil önü, ünlülerin önünde azıcık yumuşar:

    Örnek: čhim (yabani maydanoz),
    čhir (öç),
    čhēriy (balıklar);


    kelimelerin sonunda kullanılmaz; telaffuzu çok basınçlı hava ile olur.

    ...

  16. #16

    • Virane-Avare...
    • Offline
    • Emektar Üye

      Üyelik tarihi
      19-09-2006
      Mesajlar
      1.893
      Konular
      171

    Standart Modern Çeçen Alfabesi = D, d

    Modern Çeçen Alfabesi = D, d

    Kiril-Rus Kökenli Çeçen Alfabesi = Д

    Arap kökenli Çeçen Alfabesi = ﺪ

    Çınlayıcı-patlamalılar-dan (Zevnie lielxarš) ön dil fonemidir.
    Sesi çıkarırken ses telleri gerilip titreşir ve yakınlaşır.
    Yumuşak damak geriden qalqhaya,
    yani ağız ile burun nefes yolunun kesiştiği yere
    basınç yaparak burun yolunu tıkar ve havanın ilerlemesini engeller.
    Bu durumda nazal olmayan D sesi çıkar.
    Bu arada ön dil ve dil ucu üst-ön dişlerle
    ön damağa temas eder, sonra ayrılır.

    Fısıltı sırasında ses kirişleri açılmaz, birazcık yaklaşır,
    kirişlerin hareketsizliği durumunda
    bu tınlamalı ünsüzün yerini T boğuk ünsüzü alır.
    D ünsüzü tınılı ve çınlamalıdır.

    Benzeri ve daha sert olanı T ünsüzüdür.
    T ünsüzü ise tınısız, boğuk ve uğultulu ünsüzler grubuna girer.
    Yani D ünsüzü yumuşaktır, tınısı kalktığında yerini boğuk ünsüzlerden T alır.

    T’nin yerini de, daha serti olan Ť alır.
    D ünsüzü kelimelerin başında ve içinde bulunur.

    Ünlülerin önünde önemsiz derecede yumuşar düycu, dälla.
    Beşinci tip cinsiyet bildiricisi olarak ön ek görevi de vardır.


    dz (ДЗ) Ön dil ünsüzleri grubuna girer.

    Patlayıcı-çınlayıcılardan dil ucu ve dil önü affrikatıdır:

    (ДЗ < Д + З). Yalnızca kelimenin başında kullanılır.

    Dz, dil ucunun, alt ve üst ön dişlerinin birbirleriyle
    teması sonucunda ortaya çıkar, bu çift ünsüzün
    telaffuzu sırasında dil ucunun alt ön bölümünün
    çok az bir kısmı alt ön dişlere temas ederken
    basıncı arttırma işlevini görür. Azıcık yumuşar.
    Telaffuzu basınçlı hava ile olur.



    dž (ДЖ) Ön dil ünsüzleri grubuna girer.
    (Kelime başında, çınlayıcı-patlayıcı D’den sonra
    ikinci bir ünsüz türemesi olayı olur (affrikat):

    ДЖ < Д+Ж) veya (Dž < d+ž). Bu ikinci sızıcı ünsüz ž’dir.

    , dil ucunun, alt ve üst ön dişlerinin
    birbirleriyle teması sonucunda ortaya çıkar,
    bu çift ünsüzün telâffuzu sırasında dil ucunun
    üst ön bölümü üst ön dişlere temas ederken
    basıncı arttırma işlevi görür. Fazla yumuşamaz.
    Yalnızca kelimenin başında kullanılır.

Sayfa 1/2 12 SonSon

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 21-04-2014, 06:41
  2. Soysuz inci sözlük ve soysuz ekşi sözlük HACKLENDİ
    By manifesto in forum GÜNDEM VE SİYASET
    Cevaplar: 10
    Son Mesaj: 02-08-2013, 19:01
  3. Amerikan emperyalizmi ve Kürt Alfabesi
    By oğuz in forum GÜNDEM VE SİYASET
    Cevaplar: 9
    Son Mesaj: 23-09-2009, 00:08
  4. gülazer şiirin alfabesi...
    By Kerem Buldu in forum Kapatılan Konular
    Cevaplar: 5
    Son Mesaj: 11-10-2007, 23:07
  5. Kavuşmanın Alfabesi
    By :)zeynep(: in forum ŞİİR DEFTERİ
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 08-10-2006, 01:17

Bu Konudaki Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •